Drapieżniki przy kurniku – jak chronić kury przed lisem, kuną i łasicą

Table of Contents

Które drapieżniki zagrażają kurom?

Drapieżniki przy kurniku najczęściej wykorzystują trzy słabe punkty: niezamknięty nocą budynek, szczelinę w ścianie lub podkop przy ogrodzeniu. Vulpes vulpes, Martes foina i Mustela nivalis wymagają różnych barier, dlatego skuteczna ochrona kur przed drapieżnikami opiera się na co najmniej trzech warstwach zabezpieczeń, zgodnie z zasadą bioasekuracji promowaną przez Główny Inspektorat Weterynarii.

Jakie zwierzęta najczęściej pojawiają się przy kurniku?

Najczęściej są to lis, kuna domowa, łasica, tchórz oraz ptaki drapieżne, lecz sam widok strat nie pozwala pewnie wskazać sprawcy. Lis zwykle szuka wejścia od gruntu, kuna domowa wykorzystuje konstrukcję budynku, a łasica potrafi przejść przez bardzo małą szczelinę.

W gospodarstwach przy lesie lub nieużytkach obserwuję regularnie, że hodowca skupia się na lisie, a pomija niedomknięte okienko wentylacyjne. To właśnie ono może stać się drogą wejścia dla mniejszego kunowatego.

  • Lis pospolity, Vulpes vulpes – najczęściej obchodzi wybieg po zmroku i sprawdza dolną krawędź ogrodzenia pod kątem podkopu.
  • Kuna domowa, Martes foina – dobrze porusza się po ścianach, rurach i dachu, więc wykorzystuje luźne deski oraz otwory pod okapem.
  • Łasica, Mustela nivalis – ma małe ciało i może skorzystać ze szczeliny, którą opiekun kur uznałby za niegroźną.
  • Tchórz i inne łasicowate – mogą pojawiać się w pobliżu budynków gospodarczych, zwłaszcza gdy mają łatwy dostęp do karmy i kryjówek.
  • Ptaki drapieżne – stanowią większe ryzyko dla piskląt i małych ras, gdy wybieg pozostaje otwarty od góry.

Dlaczego nie wolno wskazywać sprawcy wyłącznie po liczbie zabitych kur?

Nie wolno, ponieważ zachowanie drapieżników zależy od stresu stada, dostępności wyjścia i warunków miejsca, a podobne straty mogą pozostawić różne gatunki. Rzetelna ocena wymaga zdjęć śladów, sprawdzenia ogrodzenia i obserwacji terenu przed sprzątnięciem miejsca zdarzenia.

Jedna znaleziona kura nie oznacza automatycznie lisa, a kilka padłych ptaków nie przesądza o obecności kuny. Sprawdź kierunek rozrzuconych piór, ślady łap, miejsce wejścia i stan zamknięć. Dopiero taki zestaw danych pomaga zawęzić przyczynę.

„Ograniczanie kontaktu drobiu z zagrożeniami zewnętrznymi stanowi podstawę bioasekuracji.” – parafraza zaleceń Głównego Inspektoratu Weterynarii, zasady bioasekuracji drobiu, 2026

Czy dziki ptak w kurniku zwiększa ryzyko?

Tak, dziki ptak w kurniku zwiększa ryzyko zanieczyszczenia paszy i ściółki, a otwarty dostęp dla niego zwykle oznacza także łatwiejszy dostęp dla innych zwierząt. Fizyczne osłony otworów oraz porządek wokół budynku wspierają zarówno ochronę stada, jak i bioasekurację fermy drobiu.

Przy małym stadzie przydomowym zasada jest prosta: kury powinny mieć wentylację, ale nie otwarty korytarz dla dzikich zwierząt. Zastosuj metalową siatkę o małym oczku, solidnie przykręconą do ramy.

Jak rozpoznać ślady lisa, kuny i łasicy?

Ślady lisa, kuny i łasicy najlepiej oceniać od razu po zdarzeniu: sfotografuj tropy, podkop, pióra oraz uszkodzone elementy konstrukcji przed ich usunięciem. Lis częściej zostawia oznaki pracy przy ziemi, natomiast kuna domowa i łasica częściej wskazują na wejście przez szczelinę, dach albo otwór wentylacyjny.

Jak wyglądają ślady lisa przy ogrodzeniu?

Ślady lisa najczęściej obejmują rozgrzebaną ziemię przy siatce, wydeptaną ścieżkę wzdłuż wybiegu i tropy podobne do psich, lecz zwykle węższe oraz ustawione bardziej w jednej linii. Szukaj ich rano, zanim deszcz, rosa lub ruch domowników zatrą szczegóły.

Przykład z praktyki: jeśli ziemia jest odgarnięta dokładnie przy narożniku, a siatka unosi się kilka centymetrów nad podłożem, najpierw napraw ten punkt. Nie zakładaj, że zwierzę wróci wyłącznie tamtędy – lis będzie testował cały obwód.

Po czym poznać kunę w kurniku?

Kuna w kurniku często ujawnia się przez poluzowany element dachu, ślady na belkach, pióra w pobliżu wyższego otworu lub wejście przez nieosłoniętą wentylację. Martes foina występuje w pobliżu zabudowań, ale bez dokumentacji nie należy rozstrzygać, czy sprawcą była kuna domowa, kuna leśna czy inne łasicowate.

  • Otwór pod okapem – sprawdź, czy osłona nie odgięła się po silnym wietrze lub po ulewie.
  • Luźna deska w ścianie – dociśnij ją i zabezpiecz wkrętami, ponieważ prowizoryczny gwóźdź może nie utrzymać drewna.
  • Uchylone okno – zamontuj ramkę z mocnej siatki, aby zachować przepływ powietrza bez otwartego wejścia.
  • Ślady na dachu – potraktuj je jako sygnał do kontroli całego górnego obrysu, a nie tylko jednego miejsca.
  • Pióra przy wentylacji – sprawdź rozmiar oczek i mocowanie siatki po obu stronach otworu.

Czym różni się łasica od kuny pod względem zagrożenia?

Łasica a kury to problem przede wszystkim małych szczelin: Mustela nivalis ma znacznie drobniejszą sylwetkę niż kuna, dlatego zabezpieczenie skuteczne wobec lisa może nie wystarczyć wobec małego łasicowatego. W bezpiecznym kurniku liczy się nie tylko wysokość płotu, lecz także każdy otwór konstrukcyjny.

Jedno zdanie, które dobrze sprawdza się podczas kontroli: jeśli przez otwór przechodzi zaciśnięta pięść albo da się odgiąć jego osłonę ręką, wymaga on poprawy. Nie jest to norma prawna ani pomiar gatunkowy, ale użyteczny test gospodarza przed nocnym zamknięciem.

Jak zabezpieczyć wybieg siatką?

Zabezpieczenie wybiegu powinno łączyć sztywną, odporną na odgięcie siatkę, ochronę górnej części oraz stabilne połączenie z gruntem. Siatka przeciw lisom działa wtedy, gdy nie ma przerw przy bramie, narożnikach i słupkach, a jej montaż uzupełnia codzienny obchód wybiegu.

Jaką siatkę wybrać do wybiegu dla kur?

Najpierw dobierz siatkę zgrzewaną lub inną metalową siatkę o małym oczku do miejsc, przez które mogłyby przedostać się łasicowate, a większą i mocniejszą konstrukcję zastosuj dla całego obwodu. Cienka siatka drobiarska może służyć jako osłona pomocnicza, lecz sama nie powinna być jedyną barierą przeciw lisowi.

Element Funkcja Najczęstszy błąd Kontrola
Metalowa siatka o małym oczku Ogranicza dostęp przez otwory i przy wentylacji Luźne mocowanie zszywkami Sprawdzenie odgięć co tydzień
Mocne słupki narożne Utrzymują napięcie ogrodzenia Przechył po deszczu Kontrola po ulewie
Brama z dolnym ryglem Zamyka słaby punkt komunikacyjny Szczelina pod skrzydłem Test po zmroku
Siatka nad wybiegiem Chroni mniejsze ptaki przed atakiem z góry Luźny środek siatki Usunięcie gałęzi i śniegu

W praktyce polecam oglądać wybieg z perspektywy drapieżnika: przykucnij przy ziemi, obejdź płot po zewnętrznej stronie i poszukaj prześwitów. Taki prosty obchód ujawnia więcej niż kontrola prowadzona wyłącznie od środka.

Jak zabezpieczyć dół ogrodzenia przed podkopem?

Podkop pod ogrodzeniem ograniczysz przez wkopanie dolnej części bariery lub ułożenie poziomego pasa siatki skierowanego na zewnątrz wybiegu i przysypanego ziemią. Najważniejsze są narożniki, brama oraz miejsca, gdzie grunt osiada po deszczu.

  1. Oznacz cały obwód wybiegu i usuń przedmioty, które zasłaniają dolną krawędź siatki.
  2. Skontroluj grunt przy słupkach, ponieważ miękka ziemia przy konstrukcji daje lisowi najłatwiejszy punkt pracy.
  3. Wykonaj zabezpieczenie dolnej strefy zgodnie z konstrukcją ogrodzenia, bez pozostawiania krótkich przerw przy bramie.
  4. Ubij ziemię przy siatce, aby opady nie tworzyły pustych przestrzeni pod jej krawędzią.
  5. Po ulewie przejdź cały obwód i popraw każde miejsce, w którym ziemia osunęła się od ogrodzenia.

Czy dach nad wybiegiem ma sens?

Tak, dach lub solidna siatka nad wybiegiem ma sens szczególnie przy pisklętach, drobnych rasach oraz w miejscach odwiedzanych przez ptaki drapieżne. Górna osłona nie zwalnia jednak z zamykania kur na noc, ponieważ lis i kuna nadal mogą wejść od boku lub przez szczelinę.

Jeżeli planujesz nowy wybieg dla kur, zaplanuj bramę, słupki, osłonę górną i dolne zabezpieczenie jako jeden układ. Dokładanie pojedynczych elementów później zwykle zostawia niewidoczne luki.

Jak uszczelnić kurnik po zmroku?

Szczelny nocny kurnik to fizyczna bariera zamykana każdego wieczoru, z osłoniętymi otworami wentylacyjnymi, stabilnymi drzwiami i brakiem prześwitów w ścianach. Główny Inspektorat Weterynarii wskazuje bioasekurację jako ograniczanie kontaktu drobiu z zagrożeniami zewnętrznymi, a nocne zamykanie kur jest jej praktycznym elementem.

Jak sprawdzić drzwi, szczeliny i otwory wentylacyjne kurnika?

Zacznij od kontroli drzwi po zapadnięciu zmroku: zamknij rygiel, pociągnij skrzydło i obejrzyj obrys latarką od zewnątrz. Światło widoczne przez szczelinę pokazuje miejsce do uszczelnienia albo osłonięcia metalową siatką.

  • Drzwi kurnika – zastosuj dwa niezależne punkty zamknięcia, jeśli jedno proste zapięcie można łatwo podważyć.
  • Otwory wentylacyjne kurnika – osłoń metalową siatką zamocowaną śrubami z podkładkami, nie samą plastikową kratką.
  • Okienka – zamykaj je na noc albo zabezpiecz stałą ramą siatkową odporną na odgięcie.
  • Połączenie ściany z podłogą – sprawdź, czy deski nie rozeschły się i nie powstał prześwit przy gruncie.
  • Dach i okap – obejrzyj miejsca przy belkach, ponieważ kuna domowa wykorzystuje wejścia położone wyżej niż wzrok hodowcy.

Kiedy wykonywać nocne zamykanie kur?

Nocne zamykanie kur wykonuj codziennie przed zmrokiem, gdy wszystkie ptaki wrócą na grzędy, a nie dopiero po całkowitym zapadnięciu ciemności. Stała pora ogranicza ryzyko, że kura zostanie na wybiegu, a Tobie pozwala zauważyć zmianę w zachowaniu stada.

Po silnym wietrze, ulewie albo pierwszym mrozie wykonaj dodatkową kontrolę. Drewno pracuje, ziemia osiada, a luźna zasuwka potrafi wyglądać na zamkniętą tylko z daleka.

„Ochrona gatunkowa nie oznacza rezygnacji z zabezpieczania własnego gospodarstwa, lecz wymaga działań zgodnych z przepisami.” – parafraza informacji Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, ochrona gatunkowa zwierząt, 2026

Czy elektryczny pastuch odstrasza lisa?

Tak, prawidłowo zamontowany elektryczny pastuch może ograniczyć próby podejścia lisa, ale nie zastępuje szczelnego ogrodzenia, zamkniętego kurnika ani zabezpieczenia podkopu. Elektryzator jest dodatkiem do systemu, a jego skuteczność zależy od ciągłości przewodów, uziemienia, braku roślinności i bezpiecznego montażu.

Jak włączyć elektryzator do ochrony wybiegu?

Zacznij od zaprojektowania pastucha jako zewnętrznej strefy ostrzegawczej, połączonej z mocnym płotem, a nie jako pojedynczego przewodu nad ziemią. Przewody muszą pozostać sprawne, a rośliny nie powinny stale ich dotykać, bo obniża to działanie układu.

  • Elektryzator – dobierz i zamontuj zgodnie z instrukcją producenta oraz przeznaczeniem urządzenia.
  • Uziemienie – wykonaj starannie, ponieważ źle podłączona instalacja może działać słabiej niż oczekuje hodowca.
  • Przewody – prowadź na wysokościach odpowiadających konstrukcji ogrodzenia i regularnie sprawdzaj ich napięcie.
  • Roślinność – kosz trawę przy przewodach, aby ograniczyć upływ energii i ukryte uszkodzenia.
  • Oznaczenie – ustaw czytelne ostrzeżenia tam, gdzie do ogrodzenia mogą podejść domownicy lub goście.

Czy światło lub odstraszacz dźwiękowy wystarczy?

Nie, samo światło albo odstraszacz dźwiękowy nie stanowi pewnego zabezpieczenia, ponieważ dzikie zwierzę może przywyknąć do powtarzalnego bodźca. Fizyczna bariera, nocne zamykanie kur i brak źródeł pokarmu mają większe znaczenie niż pojedynczy gadżet.

Jeśli rozważasz elektryczny pastuch na lisy, potraktuj go jako warstwę wsparcia. Najpierw usuń szczeliny i napraw podkop, potem dopiero inwestuj w dodatkowe urządzenia.

Jak nie przyciągać drapieżników paszą i odpadami?

Ograniczenie zapachu i dostępnego pokarmu zmniejsza zainteresowanie terenem kurnika, choć nie zastępuje ogrodzenia. Pasza rozsypana nocą, otwarte resztki kuchenne oraz padłe ptaki pozostawione w pobliżu budynku mogą przyciągać lisa, kuny i inne zwierzęta szukające łatwego pożywienia.

Jak przechowywać paszę dla kur?

Przechowuj paszę w zamkniętym, odpornym na przegryzienie pojemniku i usuwaj z wybiegu resztki przed nocnym zamknięciem. Mokra mieszanka zostawiona przy siatce nie tylko wabi zwierzęta, ale też pogarsza higienę miejsca karmienia.

  • Sucha pasza – trzymaj ją w szczelnym pojemniku, a nie w rozciętym worku opartym o ścianę kurnika.
  • Karmnik – ustaw wewnątrz osłoniętej strefy i opróżniaj go z nadmiaru wieczorem.
  • Resztki kuchenne – nie wyrzucaj ich za ogrodzenie ani w krzaki przy wybiegu.
  • Woda – wymieniaj regularnie, aby nie tworzyć błotnistego miejsca przy ogrodzeniu.
  • Padłe ptaki – odizoluj od stada i postępuj zgodnie z zasadami weterynaryjnymi właściwymi dla gospodarstwa.

Jak utrzymać porządek wokół bezpiecznego kurnika?

Zacznij od usunięcia stert desek, wysokiej trawy i niepotrzebnych składowisk przy ścianach, ponieważ dają one osłonę podczas nocnego obchodu zwierząt. Czytelny pas terenu wokół ogrodzenia ułatwia zauważenie tropów, podkopu i uszkodzonej siatki.

Nie chodzi o sterylny plac. Chodzi o widoczność. Zostaw sobie możliwość obejścia wybiegu bez przedzierania się przez gałęzie, palety i gęste chwasty.

Co zrobić po ataku drapieżnika?

Po ataku drapieżnika najpierw zabezpiecz żywe ptaki w zamkniętym, spokojnym miejscu, odetnij dostęp do uszkodzonej strefy i udokumentuj ślady. Ranną kurę powinien ocenić lekarz weterynarii, ponieważ powierzchowna rana może być głębsza lub narażona na zakażenie; treść nie zastępuje konsultacji weterynaryjnej.

Jak postępować z ranną kurą?

Najpierw przenieś ranną kurę do czystego, ciepłego i spokojnego izolatora z wodą, a następnie skontaktuj się z lekarzem weterynarii. Nie wciskaj ptaka z powrotem do stada i nie zakładaj, że brak silnego krwawienia oznacza brak problemu.

  1. Odizoluj żywe ptaki od miejsca zdarzenia, aby ograniczyć dalszy stres i zapobiec kolejnemu wtargnięciu.
  2. Zrób zdjęcia śladów, piór, podkopu oraz uszkodzonych zamknięć przed sprzątnięciem terenu.
  3. Sprawdź liczbę ptaków i stan każdego osobnika, zwracając uwagę na apatię, kulejący chód oraz rany.
  4. Zamknij lub tymczasowo zablokuj miejsce wejścia, nawet jeśli docelowa naprawa nastąpi następnego dnia.
  5. Skonsultuj ranną kurę z lekarzem weterynarii i stosuj się do otrzymanych zaleceń.

Jak naprawić zabezpieczenie po ataku?

Naprawę rozpocznij od faktycznej drogi wejścia, a nie od zakupu przypadkowego odstraszacza. Jeśli problemem był podkop, popraw dolną krawędź siatki; jeśli otwór wentylacyjny, zastosuj trwałą metalową osłonę; jeśli brama, usuń szczelinę i wzmocnij rygiel.

Przykład: po znalezieniu odgiętej siatki przy narożniku nie wystarczy ją przywiązać drutem. Wymień słabe mocowanie, sprawdź sąsiedni słupek i obejdź całą linię ogrodzenia, bo podobne punkty zwykle powstają w kilku miejscach.

Jak chronić gatunki prawnie chronione i działać legalnie?

Działania wobec dzikich zwierząt muszą uwzględniać aktualne przepisy ochrony przyrody oraz lokalne warunki, dlatego przed odłowem, płoszeniem lub inną interwencją sprawdź informacje Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska i właściwej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Bezpieczna profilaktyka polega na zabezpieczeniu gospodarstwa, a nie na samodzielnym stosowaniu trucizn lub pułapek.

Czy wolno samemu łapać kunę?

To zależy od aktualnych przepisów, statusu gatunku i rodzaju planowanego działania, dlatego przed interwencją skontaktuj się z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska albo właściwą służbą. Nie stosuj trucizn, nielegalnego odłowu ani metod, które mogłyby zranić zwierzę lub zagrozić domownikom.

  • Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska – publikuje informacje dotyczące ochrony gatunkowej i zasad postępowania z dzikimi zwierzętami.
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska – pomaga ustalić, jakie działania są dopuszczalne w konkretnym regionie.
  • Lasy Państwowe – udostępniają materiały edukacyjne o lisach i kunowatych oraz ich zachowaniu.
  • Inspekcja Weterynaryjna – przekazuje zalecenia dotyczące zdrowia zwierząt i bioasekuracji drobiu.
  • Hodowca – powinien dokumentować szkody oraz wzmacniać bariery fizyczne zamiast podejmować ryzykowne działania na własną rękę.

Jak połączyć ochronę kur z ochroną przyrody?

Zacznij od uszczelnienia kurnika, zabezpieczenia wybiegu i usunięcia dostępnej paszy, ponieważ takie działania chronią stado bez krzywdzenia dzikich zwierząt. Lasy Państwowe opisują lisa i kunowate jako elementy rodzimej fauny, dlatego odpowiedzialne gospodarowanie polega na ograniczaniu konfliktu przez bariery oraz porządek.

Jeśli do budynku dostał się dziki ptak w kurniku, nie improwizuj z chemicznymi odstraszaczami. Zabezpiecz wejście i zweryfikuj zalecenia bioasekuracyjne.

Jaka checklista wieczorna najlepiej chroni kury?

Wieczorna checklista ochrony kur powinna zajmować kilka minut i obejmować liczenie ptaków, zamknięcie kurnika, kontrolę bramy oraz sprawdzenie paszy. Powtarzalna rutyna wykrywa awarie szybciej niż okazjonalny, długi przegląd wykonywany dopiero po ataku.

Jak wykonać kontrolę w pięciu minut?

Zacznij od policzenia kur na grzędach, a następnie zamknij drzwi i przejdź wzrokiem od dachu do dolnej krawędzi ogrodzenia. Nie pomijaj bramy – w małych wybiegach właśnie ona często staje się najsłabszym punktem.

  • Stado – policz ptaki przed zamknięciem, aby nie zostawić pojedynczej kury na wybiegu.
  • Drzwi – sprawdź ręką rygiel i drugie zabezpieczenie, zamiast ufać samemu kliknięciu zamka.
  • Wentylacja – obejrzyj osłony otworów i upewnij się, że siatka nie odstaje od ramy.
  • Brama – skontroluj szczelinę przy ziemi oraz stan dolnego zamknięcia.
  • Pasza – zabierz rozsypane resztki i zamknij pojemnik na karmę.
  • Obwód – obejdź narożniki wybiegu, szukając świeżego podkopu lub odgiętej siatki.

Kiedy rozszerzyć kontrolę o pełny przegląd?

Pełny przegląd wykonaj po ulewie, silnym wietrze, opadach śniegu, pracach ziemnych obok wybiegu oraz po każdym podejrzeniu ataku. Takie zdarzenia zmieniają napięcie siatki, stan gruntu i szczelność drewnianego kurnika.

Najczęściej zadawane pytania

Czy kuna może wejść przez mały otwór?

Tak, kuna i zwłaszcza mniejsze łasicowate mogą wykorzystać szczeliny, które wyglądają na nieistotne. Otwory wentylacyjne, okienka i połączenia ścian zabezpiecz mocną metalową siatką, a po silnym wietrze sprawdź, czy jej krawędź nie odstała.

Czy lis kopie pod ogrodzeniem?

Tak, lis może wykorzystać słaby punkt przy gruncie albo istniejący podkop. Dolna krawędź ogrodzenia wymaga trwałego zabezpieczenia, a szczególnej kontroli potrzebują narożniki, brama i miejsca, gdzie ziemia osuwa się po deszczu.

Czy światło odstrasza drapieżniki?

Nie, samo światło nie daje pewnej ochrony, bo zwierzę może przywyknąć do stałego bodźca. Bezpieczniejszy efekt zapewniają fizyczne bariery, nocne zamykanie kur i uporządkowany teren wokół kurnika.

Co zrobić z ranną kurą po ataku?

Odizoluj ją w spokojnym, czystym miejscu, zapewnij wodę i skontaktuj się z lekarzem weterynarii. Nawet drobna rana może wymagać oceny, dlatego nie wypuszczaj ptaka od razu z powrotem do stada.

Czy wolno samemu łapać kunę?

To zależy od aktualnych przepisów i lokalnych uwarunkowań, dlatego przed działaniem sprawdź informacje RDOŚ albo innych właściwych służb. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem pozostaje uszczelnienie kurnika i usunięcie źródeł pokarmu, nie samodzielny odłów.

Czy elektryczny pastuch wystarczy na lisa?

Nie, elektryczny pastuch nie powinien być jedyną ochroną przed lisem. Działa jako wsparcie szczelnego płotu, zabezpieczenia przed podkopem i nocnego kurnika, a jego stan trzeba regularnie kontrolować.

Jak często kontrolować siatkę przy kurniku?

Krótki obchód wykonuj codziennie przy wieczornym zamykaniu kur, a dokładniejszą kontrolę po ulewie, silnym wietrze i pracach przy gruncie. Świeży podkop lub odgięta siatka są łatwiejsze do naprawienia, zanim drapieżnik wykorzysta je ponownie.

Źródła i literatura

  1. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska – informacje o ochronie przyrody i gatunków, dostęp i aktualizacja zasad przed publikacją: 2026.
  2. Lasy Państwowe – materiały edukacyjne o rodzimej faunie, lisach i kunowatych, 2026.
  3. Główny Inspektorat Weterynarii – bioasekuracja drobiu, 2026.
  4. Regionalne Dyrekcje Ochrony Środowiska – kontakt i informacje regionalne, dostęp: 2026.

Przeczytaj również